Czym jest bank lodowy?
Bank lodowy (PIB – Pack Ice Bank lub IB – Ice Bank) to system chłodzenia mleka, w którym energia cieplna odebrana od mleka jest akumulowana w postaci lodu. Zamiast chłodzić mleko bezpośrednio czynnikiem chłodniczym – jak w klasycznych schładzalnikach DX – bank lodowy gromadzi zapas lodu przez kilka godzin przed udojem, a następnie wykorzystuje go do intensywnego schłodzenia mleka natychmiast po doju.
Zasada działania krok po kroku
Sprężarka agregatu chłodniczego pracuje przez 6–8 godzin w nocy lub w przerwach między udojami, mrożąc wodę w specjalnym zbiorniku lub na ewaporatorze. Wytwarza się pokrywa lodowa o temperaturze od 0 do –2°C. W momencie udoju ciepłe mleko o temperaturze ok. 35°C wchodzi do zbiornika i jest intensywnie schładzane wodą lodową krążącą wokół ścianek wewnętrznego naczynia do temperatury 4°C w ciągu zaledwie 30–40 minut.
Szybkość chłodzenia
Dzięki zgromadzonemu zapasowi energii cieplnej bank lodowy schładza mleko nawet o 30–40 minut szybciej niż porównywalny system DX o tej samej mocy sprężarki. Jest to szczególnie istotne latem, gdy temperatura otoczenia przekracza 25°C i naturalne chłodzenie jest niemożliwe.
Ochrona mleka podczas przerwy w zasilaniu
Zgromadzony lód stanowi bufor termiczny. W razie awarii zasilania lub przerwy w dostawie prądu lód i zimna woda na dnie zbiornika zapewniają ochronę mleka przez nawet 8 godzin – bez ryzyka przekroczenia dopuszczalnej temperatury 6–8°C, wymaganej przez przepisy UE (Rozporządzenie 853/2004).
Zalety energetyczne – nocna taryfa G12
Sprężarka banku lodowego może pracować wyłącznie na tańszej, nocnej taryfie elektrycznej (taryfa G12). Koszt kilowatogodziny energii elektrycznej w taryfie nocnej jest zazwyczaj o 30–50% niższy niż w taryfie dziennej. Dzięki temu całkowite koszty eksploatacyjne banku lodowego wyrównują się z jego wyższą ceną zakupu już po 1,5–2 latach od inwestycji.
Porównanie z systemem DX
System DX (Direct Expansion – bezpośrednie rozprężanie) jest prostszy konstrukcyjnie i tańszy w zakupie o ok. 15–18%. Czynnik chłodniczy krąży bezpośrednio w ściankach zbiornika i schładza mleko natychmiastowo podczas udoju. DX jest optymalny tam, gdzie moc przyłącza elektrycznego jest wystarczająca i gdzie przerwy w dostawie energii są rzadkością.
Bank lodowy jest korzystniejszy przy ograniczonej mocy przyłącza elektrycznego, przy 3 lub więcej udojach na dobę, a także wszędzie tam, gdzie dostępna jest nocna taryfa energetyczna G12.
Wstępne schładzanie mleka
Do banku lodowego można podłączyć płytowy wstępny chłodnik mleka, który obniża temperaturę mleka z ~35°C do ok. 15°C przed wejściem do zbiornika. Dzięki temu oszczędność energii elektrycznej w etapie chłodzenia może wynieść nawet 60% w porównaniu z klasycznym systemem DX bez pre-coolera.